Қытайдан Қазақстанға импорт кезінде баж бен ҚҚС қалай есептеледі (2026)

Қысқаша: Қытайдан Қазақстанға тауар әкелгенде импорттық кедендік баж (әдетте кедендік құнның 0–15%-ы — ЕАЭО СЭҚ ТН кодына байланысты), декларациялау үшін кедендік алым (6 АЕК, 2026 жылы — 25 950 ₸) және 16% ҚҚС төленеді. ҚҚС тауар бағасынан емес, кедендік құн, баж және алым сомасынан есептеледі. Кедендік құн — тауар бағасы мен ЕАЭО шекарасына дейінгі жеткізу құны.

1-қадам. Кедендік құн

Қазақстан — ЕАЭО мүшесі, сондықтан ЕАЭО Кеден кодексі қолданылады. 40-бапқа сәйкес тауар бағасына ЕАЭО кедендік аумағына келу орнына дейінгі тасымал, тиеу және сақтандыру шығыстары қосылады — Қытай тауарлары үшін бұл Қытай–Қазақстан шекарасы (Достық, Алтынкөл, Қорғас). EXW немесе FOB шартымен сатып алсаңыз, шекараға дейінгі жеткізуді бағаға қосу керек. ЕАЭО аумағындағы тасымалды тек құжаттарда бөлек сомамен көрсетіліп, расталған жағдайда ғана алып тастауға болады; әйтпесе кедендік құнға әдетте бүкіл фрахт қосылады.

2-қадам. ЕАЭО СЭҚ ТН коды және баж мөлшерлемесі

Баж мөлшерлемесі ЕАЭО СЭҚ ТН-ның 10 таңбалы кодына байланысты және ЕАЭО Бірыңғай кедендік тарифінен алынады. Қазақстанда ДСҰ-ға кіру кезіндегі міндеттемелер бойынша мөлшерлемесі БКТ-дан төмен тауарлардың арнайы тізбесі бар (ЕЭК Кеңесінің № 59 шешімі). Осы төмендетілген мөлшерлемемен әкелінген тауарларды ЕАЭО-ның басқа елдеріне қайта сатуға болмайды. 2021 жылғы 12 қазаннан бастап Қытай үшін дамушы елдерге берілетін преференция (мөлшерлемеге 25% жеңілдік) қолданылмайды, сондықтан толық мөлшерлеме қолданылады. Кейбір кодтар үшін килограмына евромен ең төменгі сома белгіленген — екі соманың үлкені төленеді.

Консервілерге арналған мөлшерлемелер мысалы (20.10.2026 жағдай бойынша): қант жүгерісі 2005 80 000 0 — 10%, бірақ кг үшін кемінде 0,03 €; үрме бұршақ 2005 51 000 0 — 10%, бірақ кг үшін кемінде 0,05 €; асбұршақ 2005 40 000 0 — Қазақстанда 8% (БКТ — 10%); шампиньондар 2003 10 300 0 — Қазақстанда 8% (БКТ — 10%); томат пастасы 2002 90 310 0 — 11%, бірақ кг үшін кемінде 0,05 €; шәрбаттағы шабдалы 2008 70 — 10–11%; алмұрт 2008 40 — 11%; ананас 2008 20 — 6%.

3-қадам. 16% ҚҚС

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда ҚҚС мөлшерлемесі — 16%, оның ішінде импорт кезінде. Есептеу базасы — кедендік құн мен кедендік баж, кедендік алым және акциз (тауар акцизделетін болса). Формула: ҚҚС = (кедендік құн + баж + алым) × 16%. ҚҚС төлеушісі импорттық ҚҚС-ты есепке алуы мүмкін, сондықтан ол үшін бұл негізінен айналым қаражатының мәселесі, түпкілікті шығын емес.

Есептеу мысалы

Тауар 40 000 $ (EXW, Қытай), шекараға дейінгі жеткізу — 6 000 $, баж мөлшерлемесі 10%, бағам доллар үшін 450 ₸. Кедендік құн: 40 000 + 6 000 = 46 000 $. Баж: 46 000 × 10% = 4 600 $. Кедендік алым: 25 950 ₸ ≈ 58 $. ҚҚС: (46 000 + 4 600 + 58) × 16% ≈ 8 105 $. Барлық кедендік төлемдер ≈ 12 763 $, яғни EXW бағасының шамамен 32%-ы. Жеткізуді кедендік құнға қосуды ұмытсаңыз, есеп нақты сомадан шамамен 1 650 $ кем шығады.

Тағы нені ескеру керек

Салықтардан басқа, өзіндік құнға кеден брокерінің қызметтері, уақытша сақтау қоймасы, құжаттар мен рұқсаттар (мысалы, ЕАЭО сәйкестік декларациясы немесе сертификаты), тиеу-түсіру және банк комиссиялары кіреді. Бұл шығыстар баж бен ҚҚС базасын ұлғайтпайды, бірақ тауар бірлігінің түпкілікті бағасын айтарлықтай көтеруі мүмкін — әсіресе шағын партияларда.

Мөлшерлемелер мен ережелер өзгеріп тұрады, ал түпкілікті соманы ЕАЭО СЭҚ ТН коды анықтайды, сондықтан келісімшартқа дейін жіктемені кеден брокерімен тексеріңіз. ChinaTrade тапсырыс берілмей тұрып-ақ Қазақстанға жеткізуімен бірге толық өзіндік құнды есептейді — тауардың сипаттамасын жіберіңіз, біз есеп дайындаймыз.

Дереккөздер: ЕАЭО Кеден кодексі, 40-бап; ҚР Салық кодексі (01.01.2026 бастап ҚҚС 16%); ЕЭК Кеңесінің 14.10.2015 № 59 шешімі (ҚР алып қоюлар тізбесі); ЕЭК Кеңесінің 05.03.2021 № 17 шешімі (дамушы елдер тізбесі); ЕАЭО Бірыңғай кедендік тарифі.